«

»

Aşılama Nedir?

Aşılama (IUI)Aşılama nedir başlıklı bu yazımda aşılama hakkında en çok merak edilen soruları yanıtlamaya çalışacağım.

Aşılama Nedir?

Aşılama yöntemi yumurtlama öncesinde erkeğin spermlerinin doğrudan rahmin içine  verilmesidir. Uygun hastalarda tüp bebek gibi daha ileri tedaviler öncesinde düşünülebilecek bir seçenektir.

Aşılama Ne Zaman Yapılır?

Aşılama hamilelik ihtimalini artırmak için yapılır. Hamilelik ihtimalinin azalmış olduğu durumlar şunlardır:

  • endometriozis
  • tüplerdeki hafif yapışıklıklar
  • hafif sperm bozuklukları
  • açıklanamayan kısırlık (testlerde bir sorun çıkmaması)

Yumurtlama sorunu nedeniyle yumurtlama tedavisi gören kadınlarda da aşılama yapılabilir çünkü aşılama yumurtlama tedavisinin başarı şansını artırmaktadır.

Aşılama Öncesi Hazırlık, Yapılması Gerekenler

Aşılama yaptırmaya karar vermek için hamile kalamamanın nedenini ve erkeğin sperminin aşılama için uygun olup olmadığını saptamak önemlidir. Hekim her iki eşten ayrıntılı bir tıbbi hikaye alacak ve her ikisini de tam bir fizik muayeneye tabi tutacaktır.

Sperm tahlili  için erkekten birden fazla örnek vermesi istenebilir. Sperm şekillerine “Kruger’in sıkı kriterleri”ne göre bakılmış olması çok önemlidir. Kruger yöntemine göre sperm şekilleri kötü olan hastalarda spermlerin sayı ve hareketleri normal olsa bile aşılamanın başarı şansı düşüktür. Ayrıca aşılamanın başarılı olabilmesi için sperm testinde en az 5 milyon hareketli sperm olması gerekir.

Kadın, muayene edilir, vajinal (hazneden) ultrason ile rahim ve yumurtalıkları incelenir. Başarıyı etkileyebileceği için çeşitli hormon tahlilleri de istenebilir. Hekim ayrıca tüplerin tıkalı olup olmadığını kontrol etmek için aşılamadan önce HSG (rahim filmi), histeroskopi (rahim ağzından teleskopla rahmin içine girilip incelenmesi), veya laparoskopi (göbekten teleskopla karnın içine girilip rahmin, tüplerin ve yumurtalıkların incelenmesi) önerebilir.

Yumurtlama İlaçları

Aşılamadan önce yumurtlama ilaçları kullanılırsa başarı şansı daha da artar. Çünkü yumurtlama ilaçlarıyla hem yumurtaların sayısı artırılır hem de kaliteleri. Yumurtlama ilaçlarına adetli iken başlanır ve yumurta gelişimi birkaç günde bir yapılan ultrasonla izlenir. Yumurtalar olgunlaştığı zaman çatlatıcı iğne yapılır ve çatlatıcıdan 24-36 saat sonrasına aşılama planlanır. Yumurtlama ilaçları hakkında daha detaylı bilgi için tıklayınız.

Aşılama (IUI) Nasıl Yapılır? Aşılama Nasıl Yapılır?

Aşılama işlemi nispeten basittir ve sadece birkaç dakika sürer. Kadın muayene masasında yatarken vajinaya muayene aleti yerleştirilir. Özel olarak hazırlanmış sperm yumuşak, plastik bir tüple doğrudan rahim boşluğuna, tüplerin girişinin hemen yakınına bırakılır. Aşılama işlemi sırasında genellikle ağrı duyulmaz. Kadınların yaklaşık %10′unda geçici, adet ağrısı benzeri kasık ağrıları olabilir. Aşılama ile daha fazla sayıda sperm rahim boşluğuna ve sonuçta tüplere ulaşabilir. Döllenme tüpte gerçekleştiği için yumurta ile karşılaşan sperm sayısı, dolayısıyla da döllenme şansı artar.

Aşılama İçin Sperm Hazırlama

Aşılama öncesinde meninin işlemden geçirilerek aşılamaya hazırlanması gereklidir. Bunun iki yararı vardır. İlk olarak, spermler meni sıvısından ayrıldığı için meni sıvısında bulunan ve şiddetli rahim kasılmaları veya diğer yan etkilere sebep olan maddeler uzaklaştırılmış olur. İkinci faydası ise iltihap hücreleri, artıklar, kötü şekilli ve zayıf hareketli veya ölü spermlerin uzaklaştırılmasıdır. Sonuçta ayrıştırma sonrasında elimizde düzgün şekilli ve hızlı ileri hareketli, yumurtayı dölleme şansı yüksek, kaliteli spermler kalır.

Çeşitli sperm hazırlama yöntemleri mevcuttur. En sık kullanılanlar “yüzdürme” ve “yoğunluk gradienti” yöntemleridir. Yüzdürme yöntemi sperm sorunu olmayanlar için uygundur. Yoğunluk gradienti yöntemi, sperm sorunu olan hastalarda da uygulanabilir.

Aşılamanın nasıl yapıldığı konusunda ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Aşılamanın Riskleri

Sperm hazırlanırken yıkandığı için menideki bakterilerin çoğu uzaklaştırılmış olur. Ancak ne sperm ne de rahim ağzı tamamen steril bir duruma getirilemez. Düşük bir ihtimal de olsa aşılama sonrasında rahim enfeksiyonu riski vardır. Bu çok nadir görülen bir durum olup riski %1′den azdır. Enfeksiyon belirtileri alt karın veya kasıklarda ağrı, ateş, vajinadan akıntı veya geçmeyen kanama, lekelenmedir. Hafif olgulara ağızdan antibiyotik verilir, şiddetli vakaların tedavisinde ise damardan antibiyotik kullanılır.

Bazen sperm yıkanmış olmasına rağmen tahriş yapabilir ve enfeksiyon belirtilerine benzer şikayetlere yol açabilir. Bu durumda kasık ağrısı ve şişkinlik bulunabilir fakat ateş yoktur. Ayrıca kan testinde beyaz kan hücre sayısı yükselmez.

Her ne kadar aşılama öncesi kullanılan yumurtlama ilaçları aşılamanın şansını artırsa da çoğul gebelik riskini de artırırlar. Yumurtlama ilaçlarıyla birlikte yapılan aşılama sonrası çoğul gebelik riski yaklaşık %20′dir. Ultrasonda 3-4 olgun yumurtadan daha fazlası gözlenirse çoğul gebeliği önlemek için aşılama iptal edilebilir.

Aşılama Sonrası Yapılması Gerekenler

  • Aşılamadan sonra on beş dakika istirahat önerilir. Daha sonra eve dönmek üzere yola çıkılabilir.
  • Gebelik testi sonucuna kadar spor, ağır iş, ağır yük kaldırma gibi aktivitelerde bulunulmaması istenir. Bu süre içinde devamlı yatakta yatmak gereksizdir. Yemek, bulaşık gibi hafif işler yapılabilir, duş alınabilir. Araba ve uçak gibi taşıtlara binilebilir.
  • Aşılama sonrası bir iki gün süreyle adet ağrısına benzer bel ve kasık ağrısı, hazneden az miktarda kanama olabilir.
  • Aşılama sonrası cinsel ilişkide bulunmanın sakıncası yoktur. Bu gebelik şansını ne azaltır ne de artırır.
  • Nefes almakta zorluk, karında aşırı şişlik veya bulantı-kusma şikayetleriniz olursa veya gebelik testinden önce hazneden kanama olursa doktorunuza telefonla haber vermelisiniz.
  • Aşılamadan 14 gün sonra kanda gebelik testi ( beta-hCG ) yapılır.
  • Gebelik testinden önce hazneden kanama başlasa dahi günü geldiğinde kanda gebelik testi yaptırılmalıdır. Çünkü bu kanama düşük tehdidi yada dış gebeliğe de bağlı olabilir.

Aşılama Sonrası Hamilelik Şansı

Aşılamanın başarı oranı bir çok faktöre bağlıdır. Hepsinden önce, gebe kalamamanın neden(ler)i önemlidir.

Sperm sorunu olmayanlardaki başarı şansı, sperm sorunu olanlardan daha yüksektir.

Kadın 35 yaşından büyükse, endometriozis veya  tüplerde hasar varsa başarı oranını daha düşüktür. Önceden hamilelik yaşanması başarı oranını artırır.

Aşılamanın başarı oranı her deneme için yüzde 20 kadar yüksek olabilir (ehil ellerde). Bu, doğurgan çiftlerin herhangi bir ayda hamile kalma şansıyla yaklaşık eşit bir orandır. Eğer sperm sorunu varsa başarı %10′a düşebilir. Aşılama başarısı ilk üç denemede yaklaşık aynı oranda seyreder ve aşılama ile elde edilen gebeliklerin %80′i ilk üç denemede gerçekleşir. Denemelerin arka arkaya yapılmaları gerekmez. Bunun için 3-4 deneme sonrası gebelik elde edilmezse tüp bebek tedavisine başlamakta fayda vardır. Eğer uygun şartlarda yapılırsa, aşılamanın üç denemedeki toplam başarı oranı bir tüp bebek denemesindeki başarı oranına eşittir, tabii daha ucuza.

Aşılama ile Hamile Kalanlarda Sakatlık Riski Artar Mı?

Aşılamayla olanlar da dahil olmak üzere, doğan tüm çocuklarda yaklaşık yüzde 2 ile 4 arasında özürlü olma şansı vardır. Sperm hazırlama ve aşılama işlemi bu riski artırmaz da azaltmaz da.

Antalya’da kliniğimizde uygulanan aşılama tedavisi hakkında bilgi için tıklayınız.

İlgili Yazı Yok.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2011/11/asilama-nedir/