«

»

Kısırlık Nedenleri ve Tedavisi

Kısırlık (İnfertilite) Nedenleri ve TedavisiKısırlık nedenleri ve tadavisi hakkındaki bu yazımda kısırlık konusunda genel bilgiler vereceğim.

İnfertilite (Kısırlık) Nedir?

Herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmadan en az 12 ay düzenli ilişkide bulunulmasına rağmen gebelik elde edilememesine infertilite (kısırlık) denir. Çiftlerin yaklaşık %14’ünde infertilite (kısırlık) vardır.

Kısırlık birçok probleme bağlı olabilir. Birden çok faktör kısırlık nedeni olabilir. Bazı sebepler kolayca teşhis edilip tedavi edilirlerken bazıları edilemez. Bazı vakalarda her iki eşte de hiçbir sebep bulunamaz.

Siz ve eşiniz çocuk istiyor ancak çocuk sahibi olamıyorsanız nedenini  araştırmayı düşünmelisiniz. Bu araştırma, bir doktor tarafından kısırlık nedenlerini ve düzeltmek için neler yapılabileceğini bulmak amacıyla yapılır.

Hamile Kalmak İçin Gerekli Koşullar

Bir kadın doğurganlığının zirvesinde (yaklaşık 20’li yaşların başından ortalarına kadar) iken her ay hamile kalabilme ihtimali %20’dir. Hamile kalmak için ideal yaş 20-25 yaş civarıdır. Hamile kalabilme ihtimali geç yirmili ve erken 30’lu yaşlarda azalmaya başlar ve 35’ten sonra daha da düşer. Erkeğin hamile bırakabilmesi ihtimali de yaşla beraber azalır fakat kadınlardaki kadar hızlı bir düşüz olmaz.

Kadın Üreme Organları - Kısırlık (İnfertilite ) Nedenleri ve Tedavisi

Kadın üreme sisteminde, yumurtlama sırasında yumurtalıktan bir yumurta salınır, tüpte bir sperm tarafından döllenir ve tüp boyunca, yerleşip büyüyeceği rahim döşemesine doğru, hareket eder

Hamilelik oluşması için şu olayların gerçekleşmesi gerekir:

  • Yumurtlama—kadının yumurtalıklarının birinden yumurta bırakılması
  • Döllenme—kadının yumurtası ile erkeğin sperminin birleşmesi
  • Yerleşme—döllenmiş yumurtanın rahim döşemesine yerleşmesi

Çocuk sahibi olmak isteyenlerin yumurtlama zamanında veya yakınında cinsel ilişkide bulunmaları gerekir. Yumurtlama, bir sonraki adet kanamanızın başlamasından yaklaşık 14 gün önce olur. Bir kez yumurtlama olunca, yumurta 12-24 saat boyunca döllenmeye hazır bir şekilde bekler. İlişki sırasında erkeğin spermleri hazneye bırakılır. Sperm, kadının üreme yollarında ortalama 2-3 gün, hatta bazen 1 hafta canlı kalabilir. Spermler rahim ağzından geçip yukarıya tüplere doğru seyahat ederler. Eğer tüplerde spermle yumurta birleşirse döllenme gerçekleşebilir. Ardından döllenmiş yumurta tüp boyunca rahmin içine doğru hareket eder ve rahim iç döşemesine yerleşir. Bu olaylar zincirinin herhangi bir yerinde kalıcı bir sorun çıkarsa kısırlık oluşabilir.

Kısırlık Nedenleri

Kısırlık nedenleri pekçoktur. Erkek veya kadında tek bir neden olmayabilir. Sıklıkla çiftlerden birinde, birden fazla problem vardır. Bazen çiftlerin her ikisinde de problemler olabilir. En iyi kısırlık tedavisini bulmak için eşlerden her ikisine de tetkikler yapılması gerekir.

Erkekte kısırlık nedenleri

Bir erkekte sperm sayısı yeterli olmadığı için; spermler yeterince hareketli olmadığı için; sperm kanalları tıkalı olduğu için; veya boşalma problemleri olduğu için kısır olabilir. Erkekteki kısırlık nedenleri şunlar olabilir:

  • Bel soğukluğu veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar
  • Ergenlikten sonra geçirilen kabakulak gibi ateşli ve mikrobik hastalıklar
  • İnmemiş testis, fıtık, prostat veya kanser için yapılmış olan ameliyatlar
  • Vazektomi (çocuk olmaması için erkeğin kanallarının bağlanması işlemi) ameliyatı
  • Varikosel
  • Bazı depresyon veya tansiyon ilaçları
  • Sıkı, havalanmayan giysiler giyme; aşırı sıcak banyo yapma; veya işyeri koşulları gibi nedenlerle oluşan testislerin yüksek sıcaklıklara maruz kalması
  • Sigara veya alkol kullanımı
  • Diyabet gibi hastalıklar
  • Kalıtsal veya hormonsal problemler

Fiziksel darbe veya radyasyona maruz kalma gibi testis yaralanmaları da erkekte kısırlık nedeni olabilir.

Kadında kısırlık nedenleri

Kadında kısırlık nedenleri hormonlardaki dengesizlik veya kanallardaki problemler olabilir. Kadında kısırlık nedenleri şunlardır:

  • Yumurtlamayı engelleyen veya döllenmiş yumurtanın rahim döşemesine yerleşmesini engelleyen hormon bozuklukları
  • Yumurtlama problemlerine yol açabilecek aşırı kilo alımı (ideal vücut ağırlığından %30 daha kilolu olma)
  • Rahmin zedelenmesi veya rahim tümörleri veya rahmin doğuştan bozuklukları
  • Bazen ameliyat veya diğer tedavilere bağlı oluşan çok az veya kötü kalitedeki rahim ağzı salgısı
  • Endometriosiz—normalde rahim döşemesini oluşturan dokunun rahmin dışında bulunması
  • Yapışıklıklar—eski ameliyat, endometriozis veya enfeksiyonlara bağlı gelişen, karnın içindeki dokuları birbirine bağlayan bant şeklindeki nedbe dokuları
  • Kadın üreme organlarının hasar görmesine yol açan enfeksiyonlar veya apandisit
  • Tiroit veya şeker hastalığı
  • Turner’s sendromu gibi kalıtsal hastalıklar
  • Sigara veya alkol kullanımı

Kısırlık Nedenlerinin Araştırılması (Kısırlık Testi)

Bir çift, korunmaksızın 12 ay düzenli ilişkide bulunmasına rağmen hamilelik oluşmazsa nedenin bulunması için tetkikler yapılmalıdır. Kadın 35 yaşından büyükse bu süre 6 ay olarak uygulanır. Ayrıca diğer faktörlere bağlı olarak tetkiklere daha önce de başlanabilir.

Kısırlık testi hem erkek hem de kadında yapılır. Temel değerlendirme genellikle birkaç ayda bitirilebilir.

Temel kısırlık testi şunlardan 0luşur:

  • Erkekte sperm testi
  • Kadında yumurtlama testi
  • Kadında kanalların açık olup olmadığına bakılması

Eğer gerekirse hem erkek hem de kadında başka testler de yapılabilir.

Erkek kısırlık testi

Sperm testi temel araştırmanın önemli bir parçasıdır. Sperm örneğini vermeden önce erkeğin 2-3 gün boşalmaması söylenir. Sperm örneğini getirmek fazla zaman alacaksa örneğin laboratuarda verilmesi istenebilir.

Sperm örneği, sperm sayısını saptamak ve hareket ile şekillerini (morfoloji) incelemek için laboratuarda tetkik edilir. Enfeksiyon varlığı gibi faktörler de saptanabilir. Sperm testinde bir sorun çıkarsa bir süre sonra tekrarlanması gerekebilir. Duruma göre hormon testleri veya ultrason istenebilir.

Kadında Kısırlık Testleri

Yumurtlama testi ( progesteron testi). Yumurtlama sonrasında yumurtalıklar progesteron üretirler. Yumurtalıklarda üretilen bu hormon, döllenmiş bir yumurtayı beslemek için rahim döşemesini hazırlar. Dört haftada bir adet gören bir kadında adetin 21. günü kandan progesteron hormonuna bakılır. Eğer hormon yüksek çıkarsa o ay yumurtlamanın olduğunu anlarız.

Rahim Filmi (HSG). Bu test, rahmin ve kanalların içini gösteren bir ilaçlı filmdir. Genellikle adet kanamasından hemen sonra çekilir. Rahim ağzından yerleştirilen ince bir tüp vasıtasıyla rahme ilaç verilir ve bu sırada film çekilir. Sıvı rahmin içini ve tüplerin açık olup olmadığını gösterir.

Ultrason. Ultrasonla yumurtalıklar, rahim ve rahim döşemesinin kalınlığına bakılabilir. Yumurta keselerinin gelişimine bakmak için de kullanılabilir. Yumurtlama testi olarak yapılabilmesine rağmen genellikle tedavisi sırasında yumurta takibi için kullanılır.

Sonohisterografi (SHG). Bu tetkik rahmin içini inceleyen bir ultrason filmidir. Tıpkı HSG gibi adet kanamasından hemen sonra fakat kadın-doğum uzmanının muayenehanesinde yapılır. Rahim ağzından yerleştirilen ince bir tüp vasıtasıyla rahme bir miktar serum verilir ve bu sırada hazneden yapılan ultrasonla rahmin içi incelenir. Rahim boşluğundaki polipler veya miyomları gösterir.

Histeroskopi. Histeroskopide histeroskop denilen teleskopa benzer bir alet rahim ağzından yerleştirilir. Rahmin içi sıvıyla doldurulur. Histeroskop ile kanalların rahmin içine açıldıkları ağızlar, rahim boşluğunun içindeki başka oluşumlar görülebilir. Bu işlem sırasında doktor küçük problemleri düzeltebilir, biyopsi örneği alabilir veya başka bir ameliyata gerek olup olmadığını saptayabilir. Histeroskopi genel veya lokal anestezi altında yapılır.

Laparoskopi. Laparoskop denilen, teleskopa benzer ışık veren bir alet göbeğin alt kenarındaki küçük bir kesiden (yaklaşık 1 cm) karın boşluğuna yerleştirilir. Rahmin görülebilmesi için karın boşluğu gazla şişirilir. Bu işlemle doktor, endometriozis gibi hamileliğe engel olabilecek bir hastalığı görebilir. Kanallar da incelenebilir ve rahim ve kanallara sıvı enjekte edilerek kanalların açık olup olmadıkları kontrol edilebilir. Laparoskopi genellikle genel anestezi altında yapılır ve hastanede gece kalmanız gerekmeyebilir.

Erkek Kısırlık Tedavisi

Erkek kısırlık tedavisi, bulunan probleme bağlıdır. Örneğin, sperm kanallarının bir kısmı tıkalı ise mikrocerrahi genellikle başarılıdır. Erkeğin bazı hormonları düşük ise sperm üretimini uyarmak için ilaç kullanılabilir.

Belirgin varikosel varsa ameliyat çocuk sahibi olmanıza yardımcı olabilir.

Hafif sperm bozukluklarında aşılama, ciddi bozukluklarda mikroenjeksiyon denenebilir.

Kadında Kısırlık Tedavisi

Kadında yumurtlama problemi varsa yumurtlamayı sağlamak için ilaçlar verilebilir. Yumurtlama ilaçlarının çoğul gebelik gibi yan etkileri olduğu için doktor kontrolü altında alınmalıdırlar. Çoğul gebelik riski iğnelerde haplara göre daha fazladır.

Kadındaki bazı sorunlar için ameliyat gerekebilir.

Aşılama

Aşılamadan önce sperm başarılı döllenme şansını artırmak için işlemden geçirilir. Yumurtlama zamanı civarında kocanın spermi rahmin içine verilir.

Aşılama genellikle birden fazla yumurta olgunlaştırmak için yumurtlama ilaçlarıyla birlikte kullanılır ve dolayısıyla  çoğul gebelik riski vardır. Aşılama konusunda daha fazla bilgi için tıklayınız.

Tüp Bebek

Tüp bebekte de çok sayıda yumurtayı olgunlaştırmak için yumurtlama ilaçları kullanılır. Bu yumurtalar tam yumurtlama öncesinde yumurtalıklardan alınırlar. Bunun için hazneden bir iğne yumurtalıklara sokulur ve iğne ile yumurtalar çekilir. Yumurtalar, laboratuarda bir kap içinde spermle döllenirler. Döllenmiş yumurta hazneden kadının rahmine yerleştirilir. Kullanılmayan döllenmiş yumurtalar dondurulabilir ve daha sonra kullanılmak üzere saklanabilir. Tüp bebek hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

Mikroenjeksiyon

Tüp bebek işleminin bir değişik şeklidir. Erkekte sperm problemi varsa yapılır. Tüp bebekteki gibi, kadının yumurtalıklarında çok sayıda yumurta üretmek için ilaç kullanılır. Sonra tam yumurtlama öncesi yumurtalar toplanır. Mikroskop altında her bir yumurta içine saç kılından daha ince bir cam pipet yardımıyla tek bir sperm enjekte edilir. Döllenmiş yumurtalar yine tüp bebekteki gibi hazneden kadının rahmine yerleştirilirler ve artanlar istenirse dondurularak saklanabilir. Mikroenjeksiyon konusunda daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Yazı Yok.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2011/11/kisirlik-nedenleri-ve-tedavisi/