«

»

Erken Doğum Tehlikesi

Erken Doğum Tehlikesi (Tehtidi)Anne karnındaki bir bebeği olgunlaşana kadar taşımanın ne kadar önemli olduğunu herkes anlamaz. Bazı kadınlar küçük bir bebeği doğurmanın daha kolay olacağını düşünerek erken doğum umut ederler.

Gerçekte, erken doğum tehlikesi gebelikteki en sık problemlerden biridir ve sakatlık olmadan doğan bebeklerdeki yenidoğan ölümlerinin %75’inin nedeni erken doğumdur.

Erken doğmuş bebekler daha narindirler ve erken doğmuş olmaları nedeniyle yaşamları boyunca sorunlar yaşayabilirler. Ciddi hastalıkları olabilir veya ölüm gerçekleşebilir. Çünkü bebek henüz tek başına yaşamaya hazır değildir. Genel olarak bir bebek ne kadar erken doğarsa yaşanan sorunlar o kadar ciddidir. Yirmi beşinci haftadan önce doğan bebeklerin genellikle sorunları olur.

Erken doğum tehlikesini başlangıcında saptamak önemlidir çünkü erken doğum tehlikesi bazen durdurulabilir veya doğum geciktirilebilir. Bu gecikme bebeğin akciğerlerinin olgunlaşmasına yardımcı olabilecek ilaç vermek ve erken doğum tehlikesine neden olan durumları tedavi etmek için zaman kazandırabilir.

Erken Doğum Tehlikesi Nedir?

Gebelik süresi 40 haftadır. Çoğu gebelikte doğum en son adetin başlangıç gününden 37 ile 42 hafta sonra başlar. Gebeliğin 37 haftasından önce doğum kasılmalarının başlamasına erken doğum tehlikesi denir. Her 10 gebelikten yaklaşık birinde erken doğum tehlikesi olur.

Doğum rahimdeki düzenli kasılmalarla başlar. Bebeğin doğum kanalına girebilmesi için rahim ağzı incelir ve açılır. Doğumun başlamasından neyin sorumlu olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Anne, plasenta ve bebek tarafından salgılanan hormonlar rol oynar. Bu hormonların neden olabileceği rahim değişiklikleri doğumun başlamasına yol açabilir.

Erken doğum tehlikesinin birçok sebebi vardır. Bununla birlikte kesin sebep bilinmemektedir.

Erken Doğum Tehlikesi Neden Önemlidir?

Yenidoğan bebek ölümlerinin çoğundan erken doğum sorumludur. Gebeliğin sonlarındaki büyüme ve gelişme bebeğin sağlığı için yaşamsaldır. Bebek ne kadar erken doğarsa sağlık problemlerinin çıkma şansı o kadar yüksektir.

Erken doğan bebekler gününde doğanlara göre daha yavaş büyüme eğilimindedirler. Gözlerinde, kulaklarında, nefes alıp vermesinde ve sinir sisteminde de problemleri olabilir. Öğrenme ve davranış problemleri erken doğan bebeklerde daha sık görülür.

Erken Doğum Tehlikesi Neden Olur?

Neden bazı kadınlarda erken doğum tehlikesi olduğu, bazılarında ise olmadığı tam olarak bilinmemektedir. Bildiğimiz, erken doğum tehlikesi olan kadınların yaklaşık yarısının gebeliklerinin diğer bakımlardan normal seyrettiğidir. Bununla birlikte, belirli şeyler bir kadında erken doğum tehlikesi ihtimalini artırır.

Gebeliğiniz sırasında yaptıklarınız bebeğinizi daha uzun süre taşımanıza yardımcı olabilir. Araştırmalar, kadınların erken doğum tehlikesinin belirtilerini ve risklerini ne kadar çok bilirlerse erken doğum oranının o kadar düşük olduğunu göstermiştir.

Fransa’da uzun süreli bir çalışma aşağıdaki adımlar atıldığında erken doğumlarda büyük bir azalma olduğunu göstermiştir:

  • Erken doğum ve sağlıklı, olgun bebeklerin toplum için tümden önemi hakkında halk eğitimi verildi.
  • Otobüslerde özel koltuklar ve özel park yerleri hamileler için ayrıldı.
  • Hamile kadınların kendi gebelik kayıtlarını saklamaları cesaretlendirildi.

Erken Doğum Tehlikesi Belirtileri

Erken doğum tehlikesi yeterince erken saptanırsa erken doğum önlenebilir veya bazı vakalarda geciktirilebilir. Bu, bebeğinizin büyümesi ve olgunlaşması için ilave zaman sağlar. Birkaç fazla gün bile daha sağlıklı bir bebek demektir.

Erken doğum tehlikesi belirtilerini saptamak bazen oldukça kolaydır. Erken doğum tehlikesinin ilk belirtilerini aşağıda listeledik. Bu belirtilerden herhangi birisi sizde varsa beklemeyin. Hemen doktorunuzu arayın veya hastaneye gidin:

  • Akıntının şeklinde bir değişiklik (sulu, sümüklü veya kanlı)
  • Akıntının miktarında artış
  • Kasıklarda veya alt karında baskı hissi
  • Daimi, küt bel ağrısı
  • Hafif karın ağrıları, beraberinde ishal olsun veya olmasın
  • Düzenli veya sık kasılmalar veya rahimde gerilme, sıklıkla ağrısız
  • Su gelmesi (suyunuz taşma veya sızıntı şeklinde gelir)

Erken Doğum Tehlikesi Nasıl Teşhis Edilir?

Rahimde, gebeliğin sonlarında bazen yalancı doğum da denilen Braxton Hicks kasılmalarının olması sık görülen bir durumdur. Bu kasılmalar ağrılı ve düzenli olabilir fakat istirahatla genellikle bir saat içinde geçerler. Yirmi dakika içinde 4 kez kasılmanız oluyorsa veya 1 saat içinde 8 kasılmanız var ve kasılmalar bir saatten uzun sürüyorsa hemen doktorunuzu arayın.

Erken doğum tehlikesi yalnızca düzenli kasılmalarınız varken rahim ağzında değişikliklerin saptanması ile teşhis edilebilir. Bu doktorunuzun sizi alttan muayene etmesi gerektiği anlamına gelir. Erken doğum tehlikesinin teşhisine yardımcı olmaları amacıyla doktorunuz aşağıdaki testleri önerebilir:

  • Bebek monitörizasyonu (NST). Bu test bebeğinizin kalp atışlarını ve rahminizdeki kasılmaları kaydetmek için kullanılır.
  • Ultrason. Bu inceleme rahim ağzının uzunluğunu ölçmek ve bebeğin büyüklüğünü, haftasını ve pozisyonunu tahmin etmek için kullanılır. Bir müddet gözlem altında tutulabilir ve rahim ağzının değişip değişmediğini görmek için tekrar vajinal ultrason yapılabilir.
  • Fetal fibronektin. Bu test erken doğum riskini öngörmeye yardımcı olan bir proteinin miktarını ölçmek için kullanılır.

Alttan muayene yapılabilir veya vajina ile rahim ağzı enfeksiyonlarını kontrol etmek için başka testler yapılabilir.

Erken Doğum Riskleri

Erken doğum tehlikesi hiçbir uyarı olmadan başlayabilir. Bazı kadınlar erken doğum açısından daha büyük bir risk altındadırlar. Hamilelik kontrollerini hiç yaptırmayan veya az yaptıran kadınlar ile önceki hamileliğinde erken doğum yapmış veya erken doğum tehlikesi geçirmiş olanlarda erken doğum riski artmıştır.

Başka bir takım faktörlerin de erken doğumla bağlantıları görülmüştür. Örneğin bebeğin suyunun aşırı fazla olması bir risk faktörüdür. Plasentada problem olması veya bazı doğuştan özürler de erken doğum riskini artırır. Bazı sağlık faktörleri de erken doğum riskini artırır:

  • Rahim ağzının ultrasonla kısa ölçülmesi
  • Vajina akıntısında artmış fetal fibronektin protein miktarı

Erken doğum için diğer risk faktörleri:

  • Erken doğumun ilk belirtileri sizde varsa
  • Bu hamileliğinizde erken doğum tehlikesi yaşamışsanız
  • Sigara içiyor veya kokain kullanıyorsanız
  • Çoğul gebeliğiniz varsa
  • Anormal bir rahim ağzınız varsa (örneğin ameliyata bağlı)
  • Anormal bir rahminiz varsa
  • Bu hamileliğiniz sırasında karından ameliyat olmuşsanız
  • Hamileyken enfeksiyon geçirmişseniz.
  • Gebeliğinizin ikinci veya üçüncü üç-ayında kanamanız olmuşsa.
  • Düşük kilolu iseniz.
  • Kromozom bozukluğu olan bir çocuğunuz varsa.

Yukarıdakilerden herhangi biri sizde varsa erken doğum tehlikesi riski bulunabilir. Bu risk faktörlerini bilmenize rağmen erken doğum konusunda öğrenilecek çok şey vardır. Erken doğum tehlikesi başlayan kadınların yarısında bilinen bir risk faktörü yoktur.

Erken doğum riskiniz varsa önlemek için bazı adımlar atmanız önerilebilir. Bu adımlar şunları içerebilir:

  • Yaşam şeklinizi değiştirme
  • Doktora daha sık gitmeniz
  • Kasılmaları nasıl takip edeceğinizi öğrenme

Erken doğum riskiniz varsa hamilelik kontrollerine mutlaka erken başlayın. Muayene ve testler için doktorunuzu daha sık görmeniz gerekebilir. Sigara içimi ve kokain gibi yasadışı ilaç kullanımı erken doğum riskini artırır. Önceden erken doğum yapmış kadınlara başka bir erken doğumu önlemeye yardımcı olması için progesteron hormonu verilebilir.

Birçok vakada erken doğum riski olan kadınların işlerinden ayrılma mecburiyetleri yoktur. Bununla birlikte hamilelik sırasında ağır kaldırmaktan veya başka ağır, yorucu işlerden uzak durmanız tavsiye edilebilir.

Doğuma hazırlık kurslarına gidiyorsanız öğretmene erken doğum riskiniz olduğunu söyleyin. Bazı egzersizleri yapmamanızı önerebilir. Riski olan kadınların seyahat etmemeleri de önerilebilir. Bütün bunlar ve günlük rutininizde yapmanız gereken değişiklikler hakkında doktorunuzla konuşun.

Erken doğum tehlikesi geçirmiş veya şu anda erken doğum tehlikesi varsa gebelik sırasında cinsel ilişki hakkında merak ediyor olabilirsiniz. Birçok kadın ilişki ve orgazm sonrası sıklıkla görülen düzenli kasılmaların erken doğuma yol açacağından endişe ederler. Çoğu vakada kasılmalar durmasına rağmen bütün bunlar doktorunuz ve eşinizin her ikisi ile de konuşulması gereken doğal ve gerçek endişelerdir. Cinsel ilişkiyi kısıtlamanız veya ilişki sonrası kasılmaları izlemeniz size önerilebilir.

Yaşam Şeklinizi Değiştirin

Bazı çalışmalar belirli yaşam şekli faktörlerinin erken doğum riskini artırabileceğini bulmuştur. Bu vakalarda erken doğum riskinizi düşürmeye yardımcı olması için gebelik sırasında yapabileceğiniz şeyler olabilir:

  • Hamilelik kontrollerine düzenli olarak gidin
  • Sigara ve uyuşturucu kullanmayın

Kasılmaların İzlenmesi

Hamileliğin 20 haftasından sonra rahim kasılmalarını kendiniz izlemeniz istenebilir. Kendiniz izlemek için yan yatın ve karnınızın alt kısmının tamamını elinizin parmak uçlarıyla nazikçe hissedin. Rahminizin yüzeyindeki bir gerilimi hissetmeye çalışın. Çoğu vakada bu gerilme sırasında ağrı hissetmezsiniz.

Kasılma fark ederseniz bir saat boyunca izlemeye devam edin. Her kasılmanın başlama ve bitiş zamanları ile bir saatte oluşan toplam kasılma sayısını kaydedin. Gebeliğin 37 haftasından önce bir miktar rahim kasılması olması normaldir. Kasılmalarınız 20 dakikada 4 kez oluşur veya 1 saate 8 kasılmanız varsa hemen doktorunuzu aramalısınız. Erken doğum tehlikesi başlamış olabilir. Size aksi önerilmedikçe saatte 8 veya daha fazla kasılmanız olan her seferde doktorunuzla bağlantı kurmalısınız.

Erken Doğum Tehlikesi Tedavisi

Bazen kasılmalarınız 48 saat veya daha uzun süre boyunca durdurulabilir. Aksi taktirde bebek doğurtulmalıdır. Doktorunuz doğum ağrılarını durdurmayı şu durumlarda deneyebilir:

  • Erken doğum tehlikesi yeterince erken saptanmışsa
  • Siz ve bebeğiniz enfeksiyon, kanama veya diğer komplikasyonlar nedeniyle tehlike altında değilseniz.

Size kasılmaları durduran ilaçlar verilebilir. Tüm ilaçlarda olduğu gibi bu ilaçlarda da yan etkiler vardır. Bu ilaçlara her kadın kendine göre cevap verir. İlaçların neden olabileceği muhtemal yan etkiler hakkında doktorunuzla konuşun.

Erken doğum yapacak gibi görünüyorsanız size kortikosteroid denilen bir ilaç yapılabilir. Bu madde plasentayı geçer ve bebeğin akciğerlerinin olgunlaşmasına yardımcı olarak bebeğin yaşama şansını artırır. Çalışmalar kortikosteroidlerin 24 ile 34 gebelik haftaları arasında verildiği zaman bebeğinize en fazla yardımda bulunduğunu göstermektedir.

Eğer erken doğum gerçekten başlamamışsa veya erken doğum ağrıları durursa belki eve gidebilirsiniz veya bir müddet hastanede kalmanız gerekebilir. Bu doktorun muayenesinin ne gösterdiğine bağlıdır.

Erken doğum tehlikeniz varsa doktorunuz hareketlerinizi kısıtlamanızı önerebilir. Hareketlerin ne kadar kısıtlanacağı duruma göre değişir.

Erken Doğum Yapmak

Bazen rahim ağzı o kadar açılmıştır ki artık erken doğumun engellenmesi mümkün değildir. Bazen de erken bile olsa bebeğin doğmasının daha iyi olduğu durumlar vardır. Bunlar şunlar olabilir:

  • Enfeksiyon
  • Yüksek tansiyon
  • Kanama
  • Bebeğin problemleri olabileceğine dair belirtiler.

Erken doğan birçok bebek küçük ve narindir. Bebeğin nefes almak, beslenmek, ısınmak ve çıkabilecek herhangi bir sağlık problemini tedavi etmek için özel bir tıbbi bakıma ihtiyacı olabilir. Bebeğiniz bu tip bir bakımı verebilecek bir hastaneye gönderilebilir. Bebeğinizin ihtiyacı olan bakım ne kadar erken doğduğuna bağlıdır. Erken doğan bebeklerin karın problemleri veya nefes alıp vermekte zorlanma gibi uzun dönemli bedensel veya zihinsel engelleri olabilir. Otuz iki haftadan erken doğan bebeklerin sağlık problemleri yaşama ihtimali en yüksektir.

Erken doğan bebekler kendi başlarına yaşamaya hazırlıklı olmayabilirler. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde haftalar, bazen de aylarca kalmaları gerekebilir. Erken doğan bebekler sıcak tutulmaları için kuvözde tutulurlar. Özel olarak eğitilmiş hemşire ve doktorlar tarafından bakımları yapılır. Günümüzde özel yenidoğan ünitesi bakımı ile çok erken doğmuş küçük bebeklerin bile yaşama şansı vardır.

Son Olarak…

Erken doğum tehlikesinin kesin nedenleri bilinmemektedir. Bununla birlikte sağlıklı bir hamileliğinizin olabilmesi için yapabileceğiniz şeyler vardır:

  • Düzenli olarak doktorunuza muayene olun.
  • Sağlıklı yiyecekler tüketin ve öğün atlamayın.
  • Sağlıklı bir yaşam şekli sürdürün.
  • Erken doğum tehlikesinin belirtileri açısından tetikte olun.
  • Doktorunuzun tavsiyelerinize uyun.

Ek 1: Erken Doğum İçin Bazı Risk Faktörleri ve Bu Riskin Nasıl Azaltılabileceği:

  • Sigara – En iyisi gebelik sırasında sigara içmemektir. Sigarayı 32’nci haftaya ulaşmadan bırakırsanız hala bebeğinize yararı olur.
  • Çok fazla çalışmak – Uzun saatler çalışmak, yorucu işler yapmak ve daima yorgun olmak erken doğuma yol açabilir.
  • Bedensel ve duygusal suiistimal – Birisi sizin canını acıttığında doğmamış bebeğinizin de canını acıtabilir. Duygusal suiistimal bile stres seviyelerinizi belirgin olarak artırarak erken doğuma neden olabilir.
  • Rahim ağzı gevşekliği – Rahim ağzının erken açılıp erken doğuma neden olan nadir bir durumdur. Bu bazen alttan muayene sırasında veya ultrasonla rahim ağzının uzunluğunun ölçülmesi ile teşhis edilebilir. Bazen bu, rahim ağzına dikiş atılarak rahim ağzının kapatılması ve bebek olgunlaştığında dikişleri alarak tedavi edilebilir.
  • Miyomlar – Rahminizdeki miyomlar onun şeklinin bozulmasına neden olabilir. Rahmi deforme edecek kadar büyük miyomlar gebelikten önce saptanırsa alınabilirler. Küçük miyomlar genellikle gebelik sırasında problemlere neden olmaz.
  • İkinci üç ay sırasında kanama – Plasenta doğumdan önce rahimden ayrılmaya başlarsa az miktarda kanama olabilir. Her kanama vakası ayrı olarak tedavi edilmelidir ve nedene bağlı olarak farklı bir şekilde tedavi edilebilir. Kanama konusunda daima doktorunuzu bilgilendirin.
  • Gebelikte karın ameliyatı – Bir kadın hamileyken bazen karın ameliyatı gerekli olur (örneğin apandisit için). İstenen fakat mutlak gerekli olmayan ameliyatlar bebek doğana kadar ertelenmelidir.
  • Annede görülen enfeksiyonlar vajina, rahim ağzı, böbrek veya idrar torbası enfeksiyonlarıdır. İdrar yaparken yanmanız varsa, sık idrara gitmeniz gerekiyor ve gittiğinizde çok az yapıyorsanız idrar torbası veya böbrek enfeksiyonunuz olabilir. Olağandışı bir vajina akıntısı, kasık ağrısı fark eder veya ateşiniz çıkarsa vajina veya rahim ağzınızda enfeksiyon olabilir. Doktorunuzu bilgilendirin.
  • Düşük kilolu anne – Tedavi problemin nedenine bağlıdır. Bazen bu problemin çözümü için düzenli bir şekilde sağlıklı, yiyeceklerle beslenmek faydalı olur. Düşük kilolu iseniz ve problemleriniz varsa doktorunuzla konuşun.
  • Plasenta Previa – Plasentanın rahmin girişini (bebeğin çıkması gereken yer) kapatması durumu. Bu doğum ağrıları sırasında kanamaya yol açabilir. Bu problem genellikle rutin ultrason sırasında saptanır. Anne gebeliğin sıklıkla son birkaç haftasında yatak istirahati yapar ve bebek genellikle doğum ağrıları başlamadan sezaryenle doğurtulur.
  • Erken su gelmesi – Bebeğiniz olgunlaşmadan önce amniyon kesesi patlar veya sızıntı yapar. Bazı çalışmalar bunu rahimdeki enfeksiyona bağlar fakat daha ileri çalışmalara gerek vardır. Sularınız erken gelirse tedavi ne kadar amniyon sıvısının kaybedildiğine ve tahmini doğum tarihine ne kadar yakın olduğunuza bağlıdır. Doktorunuzu bilgilendirin.
  • Gebeliğe bağlı tansiyon yüksekliği – Şiddetine bağlı olarak değişik yollarla tedavi edilebilir.
  • Annede kronik hastalık – Bazı hastalıklar (şeker hastalığı, yüksek tansiyon) gebelik sırasında kontrolden çıkabilir ve bazı hallerde kötüleşen durumu durdurmanın tek yolu bebeği doğurtmaktır. Bazen doğum kendiliğinden çok erken başlarken diğer durumlarda doğumun başlatılması gerekir.

Ek 2: Erken Doğumu Önlemek İçin Yapabilecekleriniz

Bebeğinizin çok erken doğmasını önlemeye çalışma gayretiyle yapabileceğiniz başka temel şeyler vardır.

  • Sigarayı bırakın: Neden sigara içtiğinizi anlamaya çalışın ve bu konularla baş etmenin başka yollarını öğrenmek için yardım arayın. Sigarayı bırakma programlarına katılın. Bırakmanıza yardımcı olması için doktorunuzla konuşun.
  • Düzgün beslenin: Yeme alışkanlıklarınız hakkında bir diyetisyenle görüşün. Öğünlerinizi temel yiyecek grupları etrafında planlayın ve abur cuburdan kaçının. Süt ürünlerini bol tüketin.
  • İhtiyacınız varsa yardım alın: Güvende hissetme hakkınız vardır. Suiistimal ediliyorsanız bölgenizdeki kadın sığınma evini arayın ve yardım için nereye başvurmanız gerektiğini sorun.
  • Bol bol dinlenin: Gününüzün belirli bir bölümünü dinlenmeye ayırdığınızdan emin olmak için önceden planlayın. Dinlendiğiniz için kendinizi suçlu hissetmeyin. Hamilelik sırasında dinlenmek çok önemlidir.
  • Stresi azaltma yolları bulun: Güvendiğiniz kişilerle nasıl hissettiğiniz hakkında konuşun. Stresinizi azaltmak için meditasyon ve kendi kendinize masaj yapmak gibi gevşeme tekniklerini öğrenin. Yogayı düşünün.
  • Yorucu işlerden kaçının
  • Gebelik sırasında egzersiz yaparken aşırı yüklenmeden kaçının: Bedensel olarak formda olsanız bile gebeliğin belirli zamanlarında antrenman şiddetini artırmamak önemlidir.
  • Erken doğumun belirtilerini fark etmeyi öğrenin: Doğum öncesi sınıflar öğrenmek için mükemmel yollardır. Doktorunuzla konuşun.
  • Erken doğumun başladığını düşünüyorsanız atılacak adımları öğrenin: Ne yapmanız gerektiği hakkında doktorunuzla konuşun. Aranacak numaraları ve erken doğum başlarsa doktorunuzun sizden yapmanızı istediklerinizi yazın.
  • Gebelik sırasında doktorunuza düzenli olarak gidin: Bu, erken doğumu önlemek için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir çünkü doktorunuza bebeğinizin erken doğmasına neden olabilecek problemleri bulma ve önleme şansı verir.

İlgili Yazılar:

  1. 32 Haftadan Önce Erken Doğum
  2. Erken Gebelikte Kanama ve Ağrı

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2012/05/erken-dogum-tehlikesi/

Bir Cevap Yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.