«

»

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Polikistik Yumurtalık : Polikistik Over SendromuPolikistik over sendromu (PCOS) tüylenme, sivilcelenme ve kısırlığa neden olabilir. Polikistik over sendromu olan hastalarda şeker hastalığı, rahim kanseri, kolesterol yüksekliği ve kalp hastalığı riski artar. Polikistik over sendromunun esas nedeni tam olarak bilinememesine rağmen sendromun hem anlaşılmasında hem de tedavisinde ilerlemeler kaydedilmiştir. Size polikistik over sendromu (PCOS) teşhisi konmuşsa amaçlarınız ve kafanızdaki sorular cevaplanabilir ve tedavi sıklıkla başarılıdır.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?

Aşırı tüylenmenin en sık nedeni olan polikistik over sendromu yumurtalıkların aşırı miktarlarda erkeklik hormonu üretmesine neden olan bir hastalığı tarif etmek için kullanılan bir terimdir. Bu hastalık kadınların yaklaşık %5′inde görülür.

Polikistik over sendromu olan birçok hastada (hepsinde değil) yumurtalıklar, bir çok küçük kist (içi sıvı dolu yumurta keseleri) ile büyümüşlerdir.

Polikistik over sendromu (PCOS) belirtileri:

  • aşırı tüylenme
  • sivilcelenme
  • düzensiz adet görme, hiç adet görmeme veya aşırı adet kanamaları
  • yumurtlama olmaması
  • kısırlıktır.

Bir çok polikistik over sendromu (PCOS) hastası aynı zamanda şişmandır. Polikistik over sendromu (PCOS)’nun kesin nedeni hala tam olarak bilinmemesine rağmen bu bozukluğun tedavisinde bayağı ilerleme kaydedilmiştir.

Normal adet fonksiyonu

Polikistik over sendromu (PCOS)’nu anlamak için hormonların normal yumurtalık fonksiyonlarını nasıl kontrol ettiklerini anlamak önemlidir. Beynin tabanına yerleşmiş olan pituiter bez, iki hormon (folikül uyaran hormon yada kısaca FSH ve lüteinizan hormon yada kısaca LH) salgılayarak yumurtalıkların yumurta ve hormon üretimini kontrol eder. Adet kanamasının başlangıcında FSH, yumurtalıklarda bir yumurta kesesinin büyümeye başlamasını uyarır. Yumurta kesesi öströjen hormonunu üretir ve içinde olgunlaşmakta olan bir yumurta barındırır. LH, kesenin etrafındaki hücrelerin önemli miktarlarda androjen üretmelerini uyarır. Yumurtalıktaki büyüyen kese yumurtalığın yüzeyinde küçük bir kist olarak görünür ve bu ultrasonla görülebilir.

Bir sonraki adet kanamasının başlangıcından yaklaşık iki hafta önce kese patlar ve yumurtayı bırakır (yumurtlama). Sönmüş keseyi döşeyen hücreler progesteron hormonu üretmeye başlarlar ve sarı bir renk almaya başlarlar. Kese artık, “sarı cisim” anlamına gelen “korpus luteum” olarak bilinir. Korpus luteum, luteal dönem olarak adlandırılan adet döngüsünün ikinci yarısı boyunca öströjen ve büyük miktarlarda progesteron salgılar.

Yumurtlamadan sonra, yumurta tüp tarafından yakalanır. Yumurta döllenirse, tüpte üç veya dört gün kalır ve sonra rahme girer. Luteal dönem boyunca salgılanan öströjen ve progesteron, rahim döşemesinin döllenmiş bir yumurtanın yerleşeceği öngörüsü ile kanla dolmasına neden olur. Bu kan döllenmiş yumurta için besleyici bir ortam sağlayacaktır. Yumurta döllenmez veya rahme yerleşemezse yumurtlamadan yaklaşık iki hafta sonra öströjen ve progesteron salgısı düşer ve rahim döşemesindeki fazla kan atılır. İşte bu adet kanamasıdır ve yeni bir döngü tekrar başlar.

Anormal adet fonksiyonu

Yumurtlama, hormon anormalliklerinden kolayca etkilenir. Belirli hormonların fazla yada eksik üretimlerinin yıkıcı sonuçları olabilir.

Aşırı LH veya insülin yumurtalıkların fazla androjen üretmelerine neden olabilir. Devam eden yüksek seviyelerdeki androjenler tüylenme, sivilcelenme, adet görmeme, yumurtlamama ve çok şiddetli vakalarda erkeklik bulguları ile sonuçlanabilir.

Yetersiz FSH yumurta gelişimini bozabilir ve yumurtlamayı engelleyerek kısırlığa yol açabilir. Sonunda, yumurtalıklardaki olgunlaşıp yumurtlayamayan keselerden oluşan çok sayıdaki küçük kistler polikistik over sendromu (PCOS) ile sonuçlanır. Polikistik over sendromu (PCOS)’nda yumurtlama olmaması sürekli yüksek seviyelerde öströjen ve yetersiz progesteron ile sonuçlanır. Progesteronla karşı konulmadan, sürekli öströjene maruz kalma rahim içi döşemesinin aşırı kalınlaşmasına neden olup aşırı ve/veya düzensiz kanama ile sonuçlanabilir. Yıllar geçtikçe, progesteron tarafından karşı konulmayan yüksek seviyelerdeki öströjen ile uyarılma nedeniyle rahim içi kanseri oluşabilir.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Teşhisi

PCO
Ultrason İle Polikistik Yumurtalık Görünümü

Kısa bir süre öncesine kadar polikistik over sendromunun en çok kabul edilen tanımı 1990′da önerilmiş olan tanı kriterlerine dayanmaktaydı. Bu tanı kriterleri polikistik over sendromunu kronik hiperandrojenizm (kanda testosteron veya diğer erkeklik hormonlarının yükselmesi) ve kronik yumurtlama bozukluğu ile tanımlanan bir bozukluk olarak sınıflandırmıştı. Ayrıca bu problemlerin spesifik bir nedeni de olmaması gerekir. Daha sonra 2003′teki bir konsensus polikistik over sendromu tanımını genişletti ve aşağıdaki üç özellikten ikisini gösteren kadınları da içine aldı:

1) kronik yumurtlama bozukluğu; 2) kronik hiperandrojenizm; ve 3) ultrasonda yumurtalıkların polikistik görünümde olması.

Polikistik over sendromu olan kadınlarda düzensiz, seyrek adet görme, tüylenme artışı, sivilcelenme ve/veya kısırlık  olabilir. Polikistik over sendromu olan kadınların hepsinde olmamakla birlikte birçoğunun yumurtalıklarında ultrasonla görülebilen küçük kistler (içi sıvı dolu kesecikler) vardır. Polikistik görünümdeki yumurtalıklar düzenli adet gören kadınların yaklaşık %20′sinde de görülür. Polikistik over sendromunun değişken doğası nedeniyle teşhisinde klinik, ultrason ve laboratuar bulgularının bileşimi kullanılır.

Şikayetlerinizin tümünü doktorunuza tarif etmelisiniz. Polikistik over sendromu (PCOS) sadece tıbbi hikaye ve muayene ile teşhis edilebilir. Teşhisi doğrulamak ve belirli bazı hastalıkların olmadığından emin olmak için doktorunuz kandan hormon seviyelerini ölçebilir ve rahminizde kanser öncesi hücrelerin olmadığından emin olmak için rahim içinden parça alabilir. Polikistik over sendromu (PCOS) tam olarak anlaşılamadığı için neden ortaya çıktığını da belirlemek sıklıkla zordur.

Polikistik over sendromu (PCOS)’nun erken teşhisi

Adet düzensizliği ve/veya ergenlikten beri artan bir kıllanma şikayetiniz varsa polikistik over sendromu (PCOS) açısından değerlendirilmelisiniz. Size polikistik over sendromu (PCOS) teşhisi konmuşsa ve kız çocuklarınız varsa bu sendromu genetik olarak onlara geçirme eğilimi bulunduğundan, benzer şikayetler için onları izlemeli ve risk altında olduklarını onlara söylemelisiniz. Polikistik over sendromu (PCOS)’nun erken tedavisi sivilce ve tüylenme gelişimini azaltabilir.

Polikistik Over Sendromunda Uzun Dönem Riskler

Polikistik over sendromu olan kadınlarda abdominal obesite, kolesterol anormallikleri, yüksek tansiyon ve kan şekeri ayarını bozan insülin direncinin olduğu metabolik sendromu riski artmıştır. Polikistik over sendromu olan kadınlarda rahim içi kanseri, şeker hastalığı (tip 2) ve muhtemelen kalp hastalığı riski de artmıştır. Size polikistik over sendromu (PCOS) tanısı konursa siz ve doktorunuz uzun vadeli sağlık sonuçlarını ve yapılması gereken ilave testleri tartışmalısınız.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi

Size polikistik over sendromu (PCOS) teşhisi konmuşsa tedavi amacınıza göre değişir. Bazı hastalar esas olarak çocuk sahibi olmak isteyebilirler, bazılarını da adetlerin düzenlenmesi, kıllanma veya sivilcelenme ilgilendirebilir. Esas amacınız ne olursa olsun kalp hastalığı ve rahim içi kanseri gibi uzun vadeli sağlık riskleri nedenleriyle polikistik over sendromu (PCOS) tedavi edilmelidir.

Polikistik over sendromunda kilo verme

Şişmanlık polikistik over sendromu (PCOS)’nda sık görülür. Yağ dokuları aşırı öströjen üretirler ve bu aşırı öströjen beyindeki pituiter bezden yetersiz FSH salgılanmasına katkıda bulunur. Yetersiz FSH yumurtlamayı önler ve polikistik over sendromu (PCOS)’nu kötüleştirebilir. Ek olarak, şişmanlık insülin direnci gelişmesine veya daha da kötüleşmesine yol açar. Bu da yumurtalıklardan daha fazla androjen üretilmesine yol açar.

Kilo verme bir çok polikistik over sendromu (PCOS) hastasının hormon durumunu düzeltir. Eğer fazla kilolu iseniz doktorunuzdan zayıflama planı vermesini rica edin. Fizik aktivitenin artırılması her kilo verme programının önemli bir parçasıdır. Yürüme veya yüzme gibi aerobik aktivitelerle yavaşça başlayın. Sürat ve mesafeyi giderek artırın. Düzenli aktivite kilo vermenize yardımcı olacağı gibi kendinizi daha iyi hissetmenizi de sağlar.

Tıbbi tedaviye cevap vermeyen şişmanlığın çok ilerlemiş şekilleri ameliyatla düzeltilebilir fakat şişmanlığın cerrahi tedavisi her zaman başarılı olmadığı gibi önemli riskler de taşır.

Polikistik over sendromunda hormon tedavisi

Hormon tedavisi, polikistik over sendromu (PCOS)’na bağlı problemleri geçici olarak düzeltmede sıklıkla başarılıdır. Bununla birlikte eğer tedavi kesilirse, şikayetler genellikle tekrar ortaya çıkar.

Hamile kalmaya çalışmıyorsanız doğum kontrol hapları sizin için en iyi hormon tedavisi olabilir. Doğum kontrol hapları yumurtalıkların hormon üretimini azaltır ve aşırı androjen seviyelerinin etkilerini geri çevirmeye yardımcı olurlar. Tüylenme artışı ve sivilcelenmeyi azaltmak, adetleri düzenlemek, rahim içi kanserini önlemek ve hamilelikten korunmak için sıklıkla doğum kontrol hapları verilir. Bununla birlikte, 35 yaşından büyük ve sigara içiyorsanız doğum kontrol hapları önerilmez. Tüylenme artışını azaltmak için doğum kontrol haplarına androjen etkisini azaltan spironolakton gibi bir ilaç eklenebilir. Yüzdeki tüylenme artışı için onaylanmış olan Vaniqa kremi kullanılabilir. İğneli veya lazer epilasyon da yararlıdır.

Nadiren, GnRH analogları, yumurtalıktan androjen üretimini azaltmak için kullanılabilir.

Hamile kalmak veya korunmak sizi pek ilgilendirmiyorsa ve tüylenme de problem değilse adetlerinizi düzenlemek ve aşırı öströjene maruz kalmaya bağlı rahim içi problemlerini önlemek için düzenli olarak progesteron alabilirsiniz.

Polikistik over sendromunda nasıl hamile kalınır (yumurtlama tedavisi)

Eğer bir an önce hamile kalmak istiyorsanız yumurtlama, klomifen (Klomen, Gonaphene veya Serophene) hapı ile sağlanabilir. Klomifenin kullanımı kolaydır, ucuzdur ve bir çok hastada yumurtlamayı sağlar. Klomifen, pituiter bezin FSH salgılamasını artırır. Bazen, ilaç dozunu veya tedavi süresini artırmak gerekebilir. Klomifenle oluşan gebeliklerin yaklaşık yüzde onu ikizdir; üçüzler nadirdir. Vücudun insüline hassasiyetini artıran metformin (Glucophage veya Glukofen) ile tedavi daha düzenli bir yumurtlamaya yol açabilir.

Eğer klomifen yumurtlamayı sağlamazsa veya yumurtlama olan 6 adet döngüsü içinde hamile kalmazsanız doktorunuz gonadotropin (iğneler) reçete edebilir. Yumurtlamanın sağlanması için yalnız başına veya beraber kullanılan bir çok tip gonadotropin vardır. Bunlar hMG (Menogon,); rFSH (Gonal-F, Puregon) ve hCG (Pregnyl, Ovitrelle)’den ibarettir. Gonadotropinler daha pahalıdırlar ve yumurtalıkların aşırı uyarılması (fazla şişmesi) ve çoğul gebelik oranında artma gibi yan etkilerinin görülme sıklığı daha fazladır. İhtiyaçlarınız ve tedaviye cevabınız yumurtlamanın sağlanması için uygun ilaçları belirleyecektir.

Çok nadiren, yumurtlama ne hap ne de iğne ile sağlanamaz ve yumurtalık ameliyatı yumurtlamayı uyarmak için denenebilir. Yumurtalıkların iğne ile delinmesi gibi cerrahi işlemler laparoskopi ile yapılabilir. Bu işlemler bazı hastaların yumurtlamalarına yardımcı olmuş olmalarına rağmen yapışıklıklara neden olarak gelecekteki doğurganlığa zararlı etkileri de olabilir ve genel olarak son çare tedavileridir.

Polikistik Over Sendromu (PCOS)’nun Psikolojik Yönleri

Polikistik over sendromu (PCOS) ile baş etmek duygusal olarak zordur. Kendinizi gayri-kadınsı ve rahatsız hissedebilir veya tüylenmeniz veya kilonuzdan utanabilir ve çocuk sahibi olup olamayacağınızı merak edebilirsiniz. Bu duygularınızı başkalarıyla paylaşmak sıkıcı olabilmesine rağmen bu bozuklukları iyileştirmek için mevcut olan tıbbi ve kozmetik tedavileri araştırmak için mümkün olan en kısa zamanda doktorunuzla konuşmanız çok önemlidir. Bunların bir çok kadın tarafından yaşanan çok yaygın problemler olduğunun farkında olmanız da önemlidir.

İlgili Yazılar:

  1. Adet Öncesi Sendromu İle Başetmek
  2. Adet Görmeme
  3. Yumurtlama İlaçları
  4. Adet Düzensizliği

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2012/05/polikistik-over-sendromu-pcos-hakkinda-bilinmesi-gerekenler/