«

»

Kemik Erimesi

Kemik Erimesi, OsteoporozKemikler devamlı olarak yıkım ve tekrar yapım halindedirler. Kişi yaşlandıkça kemik yapımından çok kemik yıkımı oluşur. O zaman kemikler ince ve kırılgan hale gelirler ve kolayca kırılabilirler.

Kemik Erimesi Nedir?

Kemik kalsiyum ve proteinden yapılmıştır. İki tip kemik vardır – kompakt ve süngerimsi kemik. Vücuttaki her kemik her iki tipten de bir miktar içerir. Kompakt kemik katı ve sert görünür ve kemiklerin dış kısmında bulunur. Süngerimsi kemik tıpkı bir sünger gibi deliklerle doludur ve kemiklerin iç kısmında bulunur. Kemik erimesinin ilk bulguları omurga, kalça ve bilek gibi bol süngerimsi kemik bulunan kemiklerde görülür.

Bir kez yapıldıktan sonra kemik devamlı değişmektedir. Eski kemik uzaklaştırılır ve yeni kemik oluşturulur. Çocukluktan 30 yaşına kadar kemik yıkımından fazla yapımı vardır. Kemikler büyür ve yoğunlaşır. Otuz yaşından sonra süreç tersine işlemeye başlar: kemik yapıldığından daha hızlı yıkılır. Bu süreç yaşamınızın kalanı boyunca devam eder. Küçük bir miktar kemik kaybı 35 yaşından sonra hem kadın hem de erkeklerde normaldir. Çoğu zaman herhangi bir probleme neden olmaz. Bununla birlikte, çok fazla kemik kaybı kemik erimesiyle sonuçlanabilir.

Kemik erimesinde kemikler incelir ve kırılganlaşır çünkü yapılandan daha fazla kemik kaybolur. Kemikler hala aynı büyüklüktedir fakat kompakt kemiğin dış duvarları incelir ve süngerimsi kemikteki delikler büyür. Bu değişiklikler kemiği bayağı zayıflatır.

Kemik erimesi kadınlar için daha büyük bir tehdittir. Kadınlık hormonu olan öströjen kemik kaybına karşı korur. Kadın menopoza yaklaştıkça vücudu daha az öströjen üretir. Hormon tedavisi menopozdan sonraki kemik kaybını yavaşlatır. Öströjenin kalça ve omurga kırığı riskini azalttığı gösterilmiştir. Rahmi bulunan kadınlarda öströjenle birlikte başka bir hormon olan progestin verilir. Bu, öströjen tek başına verildiğinde oluşan rahim içi kanseri riskini azaltır.

Bununla birlikte, kemik kaybı menopozdan çok önce başlar. Sıklıkla, kemik erimesi şikayetleri görünene kadar büyük bir miktarda kemik kaybı zaten oluşmuştur.

Kemik erimesinin bazı belirtileri sırtta ağrı ve hassasiyettir. Bulgular, yaşınıza göre daha fazla boy kısalması ile sırtta hafif bir kamburluğu içerir. Omurga kemikleri zayıfladıkça vücudun üst kısmının ağırlığı altında yavaşça ezilirler. Bu omurgada kamburluğa neden olur.

Kemik erimesi çoğu kadın olmak üzere en az 10 milyon Amerikalıyı etkilemektedir. Her yıl Birleşik Devletlerde 1.5 milyondan fazla kemik erimesine bağlı kırık oluşmaktadır. Elli yaşından büyük her iki kadından biri yaşamı boyunca kemik erimesine bağlı kırık yaşayacaktır. Kırıklar sakatlığa veya ağrıya neden olabilir ve ömür boyu engelli kalınmasına yol açabilir.

Kemik Erimesi Risk Faktörleri

Erkeklerle karşılaştırıldığında kadınlarda menopoz nedeniyle ve kemikleri erkeklere göre daha küçük ve hafif oldukları için kemik erimesi riski daha fazladır. Bazı ilaçları kullanan (bkz kutu) veya bazı hastalıkları olan kadınların kemik erimesi riski artmıştır. Aşağıdaki faktörler kemik erimesine bağlı kırık riskini artırabilir:

  • Kendisinde önceden kırık olmuşsa
  • Ailesinde birinin kemik erimesi olmuş veya hala varsa
  • Bunama
  • Kötü beslenme
  • Zayıf olma
  • Erken menopoz (45 yaşından önce) – Kemik kaybı menopozdan sonra hızlanır çünkü yumurtalıklar kemik kaybına karşı koruyan öströjeni üretmeyi durdururlar.
  • Yumurtalıkların alınması – Bir kadın menopozdan önce yumurtalıklarını aldırırsa öströjendeki ani düşüş eğer koruyucu tedavi görmezse hızlı kemik kaybıyla sonuçlanabilir.
  • Menopozdan önce uzun süre adet görmeme (1 yıldan fazla)
  • Kalsiyumdan fakir diyet (yaşam boyu)
  • Düşme öyküsü
  • Egzersiz eksikliği
  • Alkolizm
  • Görme problemleri
  • Bazı ilaçlar

Kemik erimesi yapan ilaçlar

Bazı ilaçları kullanan kadınlarda kemik erimesi riski artabilir. Bu ilaçlar şunlardır:

  • Epilepsi ilaçları
  • Alüminyum
  • Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar
  • Aşırı fazla tiroit hormonu
  • Böbreküstü bezini ve hipofiz bezini etkileyen ilaçlar
  • Gonadotropin salgılatıcı hormon agonistleri
  • Kan sulandırıcıları
  • Lityum
  • Kanser ilaçları

Kemik Erimesini Önlemek İçin Ne Yapmalıyız

Bir kez kaybolduktan sonra yeni kemik büyümesi zordur, dolayısıyla önleme önemlidir. Kemik kaybını yavaşlatma güçlü kemik yapımına yardımcı olur. Kemik erimesini önlemek için yapabildiğiniz kadar çok kemik yapıp bunu korumaya odaklanın. Bunu ağırlık taşıyan egzersizler yaparak ve kalsiyum ile D vitamininden zengin yiyecekleri tercih ederek yapabilirsiniz. Menopozdan sonra eğer kemik erimesinin erken bulguları varsa doktorunuz kemik kaybını önlemek için ilaç önerebilir.

Kemik erimesini önlemek için egzersiz

Egzersiz menopozdan önce kemik kütlesini artırır ve menopozdan sonra kemik kaybını yavaşlatır. Düzenli egzersizle kaslarımız nasıl güçleniyorsa kemikler de güçlenir. Kemiklerin kullanılmadığı her durumda kemik kaybı oluşur. Örneğin, uzun süreli yatalak kişilerde kemik erimesi daha kötü oluşur. Hareketli kişilerde egzersiz yapmayan kadınlara göre kemik yoğunluğu daha yüksektir.

Çoğu aerobik egzersiz kalp ve kemikler için iyidir. Kemik kaybını önlemeye yardımcı olması için egzersizin, düşük etkili veya step aerobiği, hızlı yürüme ve tenis gibi ağırlık taşıması gerekir. Her gün birkaç yüz metre yürümek bile kemik kaybını yavaşlatır. Az bir miktar egzersiz hiç yapmamaktan iyidir. Sizin için en iyi olan egzersiz programı hakkında sorularınız varsa doktorunuzla veya sağlık-egzersiz konusunda bilgili profesyonelle konuşun. Egzersiz yapmanızı sınırlayabilecek bedensel bir probleminiz varsa doktorunuza bildirin.

Kemik erimesini önlemek için beslenme

Eğer diyetinizde kalsiyum azsa kemik kaybı artabilir. Kalsiyum kemik kayıp hızını azaltır. Kandaki kalsiyum miktarı çok düşükse vücudun diğer kısımlarındaki eksiği tamamlamak için kemiklerinizden alınır.

İyi kalsiyum kaynakları süt ve yoğurt gibi süt ürünleridir. Diğer kaynaklar yeşil yapraklı sebzeler, kabuklu yemişler, deniz ürünleri, kalsiyumla zenginleştirilmiş meyve suları ve tahıllardır (bkz Tablo 1). İyi dengeli bir beslenme kemikler için çok sağlıklıdır.

Tablo 1. Kalsiyum İçeren Yiyecekler

Yiyecek Miktar Kalsiyum (mg) Yağ (gr)
Süt ve süt ürünleri
Amerikan peyniri 28g 195 8.4
Çedar peyniri 28g 211 9.1
İsviçre peyniri 28g 219 7.1
Dondurma-sert 250 ml 176 14.1
Az yağlı süt 250 ml 298 4.7
Yağsız süt 250 ml 303 0.4
Az yağlı yoğurt 250 ml 415 3.4
Deniz ürünleri
İstiridye, buharda 100 gr 115 1.4
Karides 100 gr 63 0.8
Yeşil yapraklı sebzeler
Brokoli, pişmiş 167 ml 88 0.3
Lahana, pişmiş, köksüz 188 ml 187 0.7
Ispanak, pişmiş 125 ml 83 0.3
Şalgam yaprağı, pişmiş 167 ml 184 0.2
Diğer yiyecekler
Biberli kıymalı fasulye 140 gr 61 9.9
Sütlü kereviz çorbası 1 porsiyon 135 32
Kuru incir 5 orta boy 126 1.3
Dilim pizza, 30 cm.likten 1 parça 144 4.4
Çikolatalı puding 125 ml 147 6.6

Kadınların çoğu yeterli kalsiyum içeren yiyecekler tüketmez. Gerçekte birçok kadın günlük kalsiyum ihtiyaçlarının sadece yarısın alır. Kalsiyum takviyesi almanız gerekebilir. Doktorunuza sizin için uygun olanın ne olacağını sorun. Yaşı 51 ve üzerindeki kadınların her gün 1200 mg kalsiyum gereksinimleri vardır. Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü hormon tedavisi görmeyen menopozdaki kadınlar ile 65 yaş üzerindeki tüm kadınlarda günlük 1500 mg kalsiyum önermektedir. Oysa vücudunuzun bir seferde yaklaşık sadece 500 mg emebileceğini bilin. Daha fazla alırsanız iki doza bölmeye çalışın.

Kalsiyum D vitamini olmadan emilemez. D vitamini ile zenginleştirilmiş süt en iyi kaynaklardan biridir. Diğeri ise gün ışığıdır. Günde sadece 15 dakika güneşte kalmanız cildinizin D vitamini üretmesine yardımcı olur ve vücudunuzdaki D vitaminini aktifleştirir. D vitamini takviyesi de kullanabilirsiniz. Bir kadının önerilen günlük D vitamini alması gerekir. Bu, 51-70 yaş arası kadınlarda 10 mikrogram, 70 yaşından büyüklerde 15 mikrogramdır.

Düşmekten Kaçınmak

Kemik erimesi olan kadınların düşmeye bağlı yaralanma risklerini azaltmaya çalışmaları gerekir. Şunları yapmalıdırlar:

  • İyi duruşu öğrenmek
  • Eğilmekten ve ağır kaldırmaktan kaçınmak
  • Kilimleri kaldırarak veya kaymayan döşeme kullanarak, odaların iyi aydınlatıldığından emin olarak ve merdivenler ile banyoda tırabzan kullanarak evlerini daha güvenli hale getirmek
  • Görme ve denge problemlerini kontrol etmek ve gerekirse düzeltmek
  • Denge ve sağlam durmayı etkileyebilecek yan etkiler için ilaçları gözden geçirin

Kemik Erimesi Nasıl Anlaşılır? Kemik Taraması Kaç Yaşında Yapılır?

Yılda bir boyunuzu ölçtürmelisiniz. Altmış beş yaş üzeri tüm kadınlar ile kemik kırığı olan daha genç kadınların en az 2 yılda bir kemik yoğunluğu ölçümü (kemik taraması) yaptırmaları gerekir. Eğer yeni risk faktörleri çıkarsa daha sık kemik taraması yapılması gerekebilir. Menopozdaki 65 yaşından küçük kadınlarda bir veya daha fazla sayıda kemik erimesi risk faktörü varsa da kemik taraması  önerilebilir.

Kemik taraması topuk, omurga, kalça, el veya bilekteki kemik yoğunluğunu ölçer. Bir bölgenin ölçümü doktorunuza iskeletinizin diğer kısımlarındaki kemik yoğunluğu hakkında bir fikir verir. Kemik taraması için kullanılan araçlar değişir fakat hepsi röntgen ışınları veya başka enerji kaynaklarından köken alan ışınlar içerirler. Kemik taraması için yan veya sırt üstü yatmanız istenebilir veya oturup el veya ayağınızı bir silindire yerleştirebilirsiniz. Kemik taraması testleri bir dakika kadar kısa veya 40 dakika kadar uzun sürebilir. Kemik taraması kemikte kırık oluşmadan önce problemlerin saptanmasına yardımcı olabilir. Kemik taraması testi şunların saptanmasına da yardımcı olabilir:

  • Kemik erimenizin olup olmadığı
  • Kemik kayıp hızınız
  • Gelecekteki kırık riskiniz

Kemik Taraması Nasıl Yapılır?

Kemik taraması için birçok yol vardır. Hepsi ağrısız ve güvenlidirler.

DXA

Kemik Yoğunluk Ölçümü, DXADXA en sık kalça ve omurganızdaki kemik taraması için kullanılır. Günümüzde elimizdeki en doğru sonuç veren kemik tarama testidir.

Test sırasında 3-10 dakika boyunca sırt üstü yatarken kol gibi bir alet vücudunuzu görüntüler. Bu testle çok düşük miktarda bir radyasyona maruz kalırsınız (normal bir göğüs filminden daha az bir miktar).

Test sonrası size bir T-skoru verilir. T-skoru, DXA sonucunuzu 30 yaşında sağlıklı bir kişinin ortalama kemik yoğunluğu ile karşılaştırılarak hesaplanır. Negatif bir skor ortalama 30 yaşındaki bir kadından daha zayıf kemikleriniz olduğu anlamına gelir. Pozitif bir skor ortalama 30 yaşındaki bir kadınınkinden daha kalın ve güçlü kemikleriniz olduğu anlamına gelir.

T-skorunuz -1.5 ile -2.5 arasında ise kemik yoğunluğunuz düşüktür ve kemik erimesi riskiniz artmıştır. Skorun -2.5 ve altında olması kemik erimeniz olduğu anlamına gelir. Düşük bir T-skoru kırık riskinizin artmış olduğu anlamına gelebilir. Nadir durumlarda düşük T-skorları başka hastalıklar nedeniyledir.

Diğer kemik taraması yöntemleri

Kemik taraması için başka birçok yöntem daha vardır. Fakat hiçbirisi tercih edilen yöntem olan DXA kadar doğru sonuç vermez.

  1. Kantitatif bilgisayarlı tomografi. Bu yöntemde bilgisayarlı tomografi görüntülemesi ve nir bilgisayar yazılımı omurgadaki kemik yoğunluğunu ölçmek için kullanılır. Bu testte üç boyutlu görüntüler oluşturulur ve DXA’ya göre biraz daha fazla radyasyon alınır.
  2. Kantitatif ultrason. Bu testte kemik yoğunluğunu ölçmek için radyasyon yerine ses dalgaları kullanılır. Bu test sırasında çıplak ayağınızı makineye yerleştirirsiniz ve topuğunuzdan ses dalgaları geçirilir. Bu test omurga veya kalçanızdaki kırık riskini öngörmeye yardımcı olabilmesine rağmen çoğunlukla diğer testler kadar doğru sonuç vermez. Bunun nedeni kemik yoğunluğunun vücudun her yerinde aynı olmamasıdır.

Kemik Erimesi Tedavisi

Kırık riskini azaltmaya yardımcı olması için birçok tedavi seçeneği vardır. Bazılarının her gün, bazılarının haftada bir ve bazılarının da ayda bir alınması gerekir. Yılda bir enjeksiyon yaptırma seçeneğiniz de vardır. Hangi dozda yaptırırsanız yaptırın tedavi ne kadar erken başlarsa o kadar fazla işe yarar.

Bifosfonatlar

Bifosfonatlar kemik erimesini önlemek ve tedavi etmek için kullanılırlar. Önleme durumunda kemik yıkımını yavaşlatmak için kullanılırlar. Kemik erimesi tedavisinde kemik yoğunluğunu artırmaya ve kırık riskini azaltmaya yardımcı olması için kullanılırlar. Bu ilaçların aç olarak alınmaları gereklidir. Nadir de olsa yan etkiler bulantı, mide ağrısı ve sindirim problemlerinden oluşabilir.

Selektif öströjen reseptör modülatörleri (SERM’ler)

Kadınlar bu ilaçları menopozda oluşabilen bazı kemik problemlerini önlemeye veya tedavi etmeye yardımcı olması için kullanabilirler. Raloksifen kemiğin dokusunu güçlendirmeye yardımcı olabilen bir SERM’dir.

Kemik erimesine karşı korunması gereken fakat hormon tedavisi kullanamayan veya kullanmak istemeyen kadınlarda SERM’ler iyi bir seçenek olabilir. Bunlara şunlar dahil olabilir:

  • Meme kanseri riski olan kadınlar
  • Hormon tedavisinin yan etkilerini kaldıramayan kadınlar
  • Menopoz şikayetlerinin giderilmesi gereğini duymayan kadınlar.

Hormon tedavisi

Menopoz sonrası herhangi bir zaman öströjene başlamak kemik kaybını önlemeye yardımcı olabilir. Menopoz şikayetleri de olan kadınlar için iyi bir seçim olabilir. Bununla birlikte kemiklerinizi sadece kullandığınız müddetçe korur. Hormon tedavisini bıraktığınızda kemik kaybı tekrar başlar. Doktorunuz ve siz bu tedavinin sizin için uygun olup olmadığına birlikte karar vermelisiniz.

Diğer seçenekler

Kemik yıkımını yavaşlatmak için kullanılan başka bir ilaç kalsitonindir. Enjeksiyon veya burundan sprey olarak alınabilir. Kemik yoğunluğunu artırmak ve kırık riskini azaltmak için paratiroit hormonu da kullanılabilir.

Sonuç Olarak…

Sağlıklı yaşama şansınızı artırmak için önemli bir hedefiniz vardır-kemik kaybını önlemek. Sadece birkaç yüz metre yürümek bile olsa her gün egzersiz yapın ve yeterli kalsiyum alın. Kemik erimesini önlemek, teşhis ve tedavi etme yöntemleri hakkında doktorunuzla konuşun.

İlgili Yazı Yok.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2012/06/kemik-erimesi/

Bir Cevap Yazın

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.