«

»

Erken Gebelikte Ultrason Zararlı mı?

Hamilelikte Erken Ultrason Güvenli mi?Erken gebelikte görülen sorunların yönetiminde ultrason çok önemli bir yer tutar. Bu sorunlara örnek olarak kısırlık tedavisi sonrası oluşan gebelikleri, düşük tehlikesini ve dış gebelik şüphesini verebiliriz.

Ultrason cihazlarının güvenli olmaları için çok çaba sarf edilmektedir. Özellikle, ses dalgalarının yol açtığı kaçınılmaz doku ısınmasına dikkat etmek gerekir. Ultrason yapan doktorun güvenlik önlemlerine uyması ile dokudaki ısı artışının 1.5°C’yi aşmaması sağlanır.

Laboratuar hayvanlarında yapılmış olan çalışmalarda, bu değerin üzerindeki ısılara uzun süre maruz kalmanın bebekte sakatlıklara yol açtığı bulunmuştur.

Ultrasonun ısı artışından başka mekanik etkileri de vardır. Örneğin bebeğin içinde bulunduğu suda akım oluşturabilir. Ayrıca hücreleri birbirlerinden ayırarak doku yırtılmasına da neden olabilir. Bu kuvvet çok küçük ve zarar verme olasılığı çok düşük de olsa gelişmekte olan bebek üzerindeki etkisi kesin olarak bilinmemektedir.

Çok yoğun kullanılmadıkça hamilelikte yapılan normal ultrason güvenlidir. Hamilelikte yapılan ultrason genellikle 20 dakikayı aşmaz. Çok nadiren 40 dakikayı geçer. Son yıllarda bebeğin kalp seslerini duymak için Doppler ultrasonun erken gebelikte daha sık kullanılmakta olduğunu görmekteyiz. Doppler ultrasondaki enerji çıkışı normal ultrasona göre daha yüksektir: bu nedenle ısınmaya bağlı bebekteki potansiyel risk artar. Özellikle 10 haftanın altındaki gebeliklerde ultrason süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalı ve enerji azaltacak makine ayarları yapılmalıdır.

Ayrıca dört boyutlu ultrasondaki enerji çıkışı 2 boyutluya göre daha yüksektir.

On haftanın altındaki gebelikler dış etkilere karşı üç nedenle çok hassastırlar:

  1. Embryo çok küçüktür (6 haftada sadece 6mm, 10 haftada 35 mm).
  2. Hücre bölünmesinin en hızlı olduğu dönemdir.
  3. Bebekteki kan akımı sınırlıdır. Bebek-plasenta dolaşımı ancak 11 haftadan sonra kurulduğu için bu dönemde ısıya karşı daha duyarlıdır.

Hayvan deneyleri gebeliğin erken döneminde yapılan normal yoğunluktaki ultrasonun embriyoyu etkilemediğini göstermiştir. Ancak eldeki sınırlı bilgiler bu dönemde yapılan aşırı yoğun ultrasonun bebekte zararlı olabileceğini göstermiştir.

Erken gebelik ultrasonunda bebeğin canlı ve sağlıklı olduğunu göstermek için kalp atışlarını anne-babalara dinletmek sık olarak uygulanmaktadır. Embriyo çok küçükken, anne babalar normal ultrasonda embriyonun kalp hareketlerini ayırt etmekte zorlanabilirler. Ancak sesi sonuna kadar açılmış Doppler’in gümbürdeyen sesi bebeğin sağlıklı olduğuna ikna olmalarını kolaylaştırmaktadır.

Doppler ultrasonla embriyonun 5-10 kalp atışını dinlemenin zararlı bir etkisi olması pek olası değildir. Fakat daha uzun süre dinlemek (örneğin bir dakika) embriyoda ısı artışına neden olabilir. Bu nedenle, kalp atışlarını yalnızca normal ultrasonda göstermek daha iyi bir seçenek olabilir.

Hamilelikte ultrason konusunda genel olarak, ihtiyatlı olunması ve ALARA prensipine uyulması önerilir (ALARA: İngilizce “As Low As Reasonably Achievable” kelimelerinin baş harflaridir. “Makul olarak yapılabilecek en düşük doz” anlamını taşır). Sadece hatıra olması için ultrasonla fotoğraf veya video çekimi hamileliğin hiçbir döneminde önerilmez. Doppler erken gebeliklerde (ilk 10 hafta) rutin olarak yapılmamalıdır.

Sonuç Olarak:

  • Hamileliğin ilk 10 haftasında ultrason birçok klinik durumda gerekli ve önemlidir.
  • Hamileliğin ilk 10 haftasında, gerekli durumlarda yapılan ultrason güvenlidir ve yararları teorik risklerden daha fazladır.
  • Hamileliğin ilk 10 haftasında kalp atışları rutin olarak dinlendiğinde makineden daha yüksek bir güç çıkışı olur. Bunun zararlı olduğunu gösteren hiçbir kanıt olmasa da uzun süreli dinlemeler önerilmez.
  • Gerekli olmadıkça, hamileliğin ilk 10 haftasında tekrarlayan ultrason incelemelerinden kaçınılmalıdır. Bunun nedeni, ihtiyatlı olma prensipine dayanır. Yoksa zararlı olduğunu gösteren herhangi bir kanıt yoktur.

İlgili Yazılar:

  1. Erken Gebelikte Kanama ve Ağrı
  2. Hamilelikte Ultrason İncelemeleri
  3. Hamilelikte Zararlı Bitkisel Çaylar

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://www.canersonmez.com/index.php/2015/05/erken-gebelikte-ultrason-zararli-mi/